Bardakçı köyü yakınlarındaki Zeve Şehitliğini ziyaret eden Yrd. Doç. Dr. Mehmet Top yaptığı açıklamada, şehitlik anıtının, 1915 Mayıs başlarında, Zeve'de toplanan ve Ermeni komitacıları tarafından hunharca katledilen Derebey, Atmaca, Yemlice, Hıdır, Göllü, Otluca ve Gülsünler köylerinde yaşayan, ''yaklaşık 2 bin 500 kahramanın anısına'' dikildiğini söyledi.

-YABANCI BASININ ÖNÜNDE YAPILAN KAZIDA CESETLERLE KARŞILAŞILMIŞTI-
Şehitliğin, Van'ın en önemli tarihsel mekanlarından birisi olduğunu ifade eden Top, şunları kaydetti: ''Burada Van'ın düşman işgalinden kurtuluş günü olan 2 Nisanda, her yıl tören düzenleniyor. Zeve Şehitliği ile ilgili bizim haklılığımızı gösteren birçok olay varken veya bunların canlı delillerini ortaya koymak varken, bugüne kadar ihmal edilmiştir. Sadece bir anıtla burası yaşatılmaya çalışılıyor. 1990'da Van'ın yakın tarihini anlatan bir sempozyum düzenlemiştik. Bu olaylara tanıklık eden rahmetli İbrahim Sargın, o dönemde hayattaydı. Yer göstermesi sonucu uluslararası basının önünde, Zeve köyü yakınlarında bir kazı gerçekleştirildi. Kazı sonucunda gelişigüzel gömülmüş cesetlerle karşılaştık. Orada elde edilen kanıtlar, Van Müze Müdürlüğünde sergilendi. Sonra bu kanıtlar, Erzurum'daki müzeye götürüldü.''

-''KATLİAM, TERSİYMİŞ GİBİ GÖSTERİLİYOR''-
ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi'nde kabul edilen Ermeni tasarısıyla ilgili Van'ın haklı tepkisini ve protestosunu ortaya koyması gerektiğini belirten Mehmet Top, şöyle etti: ''Zeve Şehitliği ile eski Van şehrinde, Rus işgali ile Ruslardan destek alan Ermeni komitalarının, Müslüman halka yapmış olduğu katliamlar açık ve net şekilde ortada iken, bu durum tersiymiş gibi gösterilmeye çalışılıyor. Birçok yerde toplu mezarlar var. Sadece Van değil, Erzurum, Iğdır gibi Doğu Anadolu'nun birçok yerinde, Müslüman halkın katledildiği biliniyor. Haklılığımızı, üniversitelerin öncülüğünde, bilimsel çalışmalarla devlet politikası şeklinde, dünyaya anlatamadık.''

-''SADECE ANIT DİKMEKLE KATLİAMI ANLATAMAZSINIZ''-
Bölgedeki kazılarda elde edilen delillerin, bir katliam müzesine dönüştürülmesinin planlandığını bildiren Yrd. Doç. Dr. Top, bu projelerin de askıda kaldığını söyledi.

Sadece anıt dikmekle ya da şehitlik oluşturmakla katliamın anlatılamayacağını ifade eden Top, katliamların sergilenmesi için camekanlı ortamların hazırlanabileceğini, bu tür mekanların da dünyada örneği bulunduğunu kaydetti.

1915'te Müslüman halkın göçe zorlandığını anlatan Top, ''Ermeniler, burada zorunlu göçe tabi tutulduğunda, devlet koruması eşliğinde gidiyorlardı. Ama o dönem de Müslümanlar göçe zorlandığında böyle bir koruma yoktu. Bu nedenle göç ederken yolda çeteler tarafından öldürülenler, soyulanlar ve katliamlara maruz kalanlar olmuştur'' şeklinde konuştu.

-''KATLİAMLARA TANIKLIK EDEN BİR ŞEHİR''-
Van'ın 1915 olaylarına tanıklık eden yerleşim alanlarından birisi olduğuna işaret eden Mehmet Top, şöyle devam etti: ''Eski Van şehrinde, Hristiyanlardan, Ermenilerden ve Müslümanlardan oluşan yaklaşık 30 bin insan birlikte yaşıyordu. 1915-1918 yılları arasında şehir yakılıp yıkılarak, harabe bir görünüm kazandı. O şehirde haklılığımız gösterebileceğimiz birçok kanıt varken, bunların büyük bölümü günümüze gelmeden yok oldu. Var olanları da bir noktada koruyamadık.''

-''TARLAMIZDA ÇİFT SÜRDÜĞÜMÜZDE ŞEHİTLERİMİZİN KEMİKLERİ ÇIKIYOR''-
Şehitliğin bulunduğu Zeve köyünde yaşayan Yusuf Kızıltaş ise dedelerinin Ermeni katliamlarına tanıklık ettiğini belirterek, ''Dedemin anlattığına göre, burada Ermeniler, Müslümanları tandırlarda ateşe veriyorlardı. Zeve Şehitliği yakınındaki arazi, şehitlerle dolu. Şu anda tarlamızda çift sürdüğümüzde şehitlerimizin kemikleri çıkıyor'' dedi.

(AA)